علی مجدم ـ اروندخبر: در هر کشوری برخی زیرساختها فراتر از ساختمان، تجهیزات و تأسیسات فیزیکی هستند؛ آنها بخشی از سرمایه ملی، حافظ امنیت اجتماعی و تضمینکننده آینده توسعه محسوب میشوند. مراکز درمانی، مؤسسات پژوهشی، صنایع دارویی و شبکههای بهداشت عمومی از جمله همین سرمایههای راهبردیاند که نقش آنها تنها به ارائه خدمات روزمره محدود نمیشود، بلکه در بحرانها، بلایای طبیعی، شیوع بیماریها و تأمین امنیت انسانی نقشی حیاتی ایفا میکنند.
حمله به زیرساختهای سلامت و مراکز علمی و درمانی ایران را باید فراتر از یک اقدام نظامی یا تخریب فیزیکی ارزیابی کرد. چنین اقداماتی در عمل ظرفیتهایی را هدف قرار میدهد که طی دههها با سرمایهگذاری ملی، تلاش هزاران متخصص، پژوهشگر و نیروی انسانی شکل گرفتهاند. خسارت به این مراکز تنها در آمار ساختمانهای آسیبدیده یا تجهیزات از بین رفته خلاصه نمیشود؛ بلکه آثار آن میتواند سالها بر روند توسعه، سلامت عمومی و توان علمی کشور سایه بیفکند.
مؤسسات پژوهشی و تولیدی حوزه سلامت در ایران، بهویژه مراکزی که در تولید واکسن، دارو و کنترل بیماریهای واگیردار نقش دارند، بخشی از زنجیره امنیت ملی در حوزه سلامت به شمار میروند. تجربه دهههای گذشته نشان داده است که خودکفایی نسبی در تولید دارو و واکسن بهویژه در شرایط تحریم و بحرانهای بینالمللی چگونه توانسته از سلامت میلیونها شهروند صیانت کند. از این منظر آسیب به چنین مراکزی صرفاً یک خسارت اقتصادی نیست، بلکه تضعیف ظرفیتهای راهبردی کشور در حوزه سلامت عمومی است.
در کنار زیرساختهای سلامت، توسعه هر کشور بر پایه شبکهای از زیرساختهای مکمل شکل میگیرد؛ از انرژی و حملونقل گرفته تا ارتباطات، آموزش، پژوهش و خدمات عمومی. زمانی که این زیرساختها مورد تهدید قرار میگیرند آثار آن تنها متوجه یک بخش خاص نیست، بلکه کل فرآیند توسعه را تحت تأثیر قرار میدهد. توسعه پایدار محصول انباشت سرمایه دانش، تجربه و اعتماد عمومی است و تخریب زیرساختها در واقع ضربه به همین سرمایه انباشته ملی محسوب میشود.
واقعیت آن است که در جهان امروز قدرت کشورها تنها با شاخصهای نظامی سنجیده نمیشود. توان علمی ظرفیت تولید دانش، نظام سلامت کارآمد و زیرساختهای توسعهای نیز از مؤلفههای اصلی قدرت ملی به شمار میروند. به همین دلیل، حفاظت از این ظرفیتها نه تنها یک ضرورت فنی و اجرایی بلکه یک مسئله راهبردی و مرتبط با آینده کشور است.
آنچه امروز بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد، بازسازی و تقویت زیرساختهایی است که ضامن امنیت انسانی و توسعه ملی هستند. تجربه کشورهای مختلف نشان داده است که ملتها میتوانند خسارتهای فیزیکی را جبران کنند، اما حفظ سرمایه انسانی دانش انباشته و اعتماد عمومی فرآیندی زمانبر و نیازمند توجه مستمر است.
در نهایت هرگونه آسیب به زیرساختهای سلامت، علمی و توسعهای را باید فراتر از یک رویداد مقطعی تحلیل کرد. این زیرساختها حاصل دههها تلاش ملی هستند و صیانت از آنها در حقیقت صیانت از حق توسعه، رفاه و آینده یک ملت است.
